USC Garbów – Jak powstawały nazwiska cz. 1

Czasem zastanawiamy się skąd wzięło się nasze nazwisko?  Od czego pochodzi? Skąd przywędrowało? Część  odpowiedzi znajdziemy w Archiwach Państwowych i Kościelnych, kolejne w publikacjach naukowych, a niektóre pozostaną jedynie wytworem ludzkiej wyobraźni. Dawna praktyka nadawania nazwisk, szczególnie na wsi, była dość zawiła. Nazwisko mogło przechodzić nie tylko z ojca na syna, ale też z teścia na zięcia. Niejednokrotnie wdowa nosząca nazwisko po pierwszym mężu przenosiła to nazwisko na drugiego męża. Inny ze sposobów polegał na tym, że osoba nabywająca daną chałupę, gospodarstwo lub pole była nazywana nazwiskiem dotychczasowego właściciela. Jeśli dodamy do tego przypadki zgłoszeń urodzenia dziecka, gdzie żadne z rodziców nie posiadało nazwiska, wtedy jak na dłoni widać złożoność problemu z ustaleniem niektórych gałęzi drzewa genealogicznego. No bo jak tu ustalić dalszych przodków, kiedy przykładowo z dawnych akt USC Garbów dowiadujemy się, że ojcem naszego pradziadka był Jan niewiadomego nazwiska, a jego małżonką Maryanna z Niewiadomych.

Zostawmy ten węzeł gordyjski do rozsupłania w dalszych odcinkach, a dziś przyjrzyjmy się etymologii nazwisk osób zamieszkałych na obszarze dawnej garbowskiej parafii.

Nazwisko jak adres urodzenia

Niektóre z nich pochodzą od nazw miejscowości: Boguciński, Bogucki, Garbowski, Moszeński, Ożarowski. Według ówczesnych praktyk nadawano je zwykle nieślubnym dzieciom w rodzinach szlacheckich po to, aby choć w ten sposób zachować przynależność osobową noworodka do miejscowości, w której się urodził.

Przeminęło z wiatrem…

Występują też i takie nazwiska, które dawno już wyszły z użycia – przynajmniej w naszej okolicy. Konia z rzędem temu, kto wśród obecnie tu żyjących znajdzie osoby o nazwisku: Bero Bijatyka, Boul, Burdel, Ciastko, Ciemiór, Ciota, Ciupa, Cóż, Cukierhandel, Czub, Debilis, Deiss, Dół, Maczulonia, Pojęta, Pryszcz, Siaś, Sikut, Strach, Wyskwar, Zmiski,  Zoc.

Magiczne znaczenie imion

Najwięcej polskich nazwisk wywodzi się od imion. Bardzo często bywały to imiona ojców, które później ulegały rozmaitym mutacjom. I tak syna Jana nazywano Jankiem albo Janikiem, a Michała – Michałkiem albo Michalikiem. Są wśród nich nazwiska, które powstały stosunkowo późno (jak nie najpóźniej), czyli zakończone na – ski. Nadawano je osobom, które do tej pory nie miały nazwisk, a powstały wymóg prawny zobowiązywał do ich posiadania.
Poniżej znajdują się przykłady. Wszystkie nazwiska użyte w tym artykule pochodzą z akt USC Garbów z okresu 1810 – 1900 r.

  • Adam – Adamek, Adamczyk, Adamski, Adamczewski, Adamiec, Adamowski,
  • Aleksander – Aleksandrowicz,
  • Andrzej – Andrejek, Andrzejewski, Andrychiewicz
  • Antoni – Antoniak, Antolak, Antoń
  • Bartosz – Bartkowiak, Bartosiak, Bartoś, Bartosiewicz
  • Bartłomiej – Bartłomiejak
  • Bernard – Bernatowicz
  • Bogdan – Bogdanowicz
  • Bogusław – Bogusław, Bogusz, Bogus, Boguś
  • Bolesław – Bolesławski
  • Daniel – Daniel
  • Dawid – Dawidowicz
  • Filip – Filip, Filipek, Filipiak, Filipczak
  • Florian – Floriański
  • Franciszek – Franczak, Frankowicz, Frankiewicz
  • Grzegorz – Grzegorczyk
  • Ignacy – Ignaciuk
  • Jacek – Jackowski
  • Jakub – Jakubowski, Jakubaszek
  • Jan – Janek, Jankowicz, Janczyk, Janiszewski, Jankowski, Jasińczak, Janklowicz, Janosowicz, Janik, Jasiuk, Janczeń, Janosz, Janus, Janczała, Janowski
  • Janusz – Janusz
  • Jarosław – Jarecki
  • Jerzy – Jurkowski
  • Jędrzej – Jędrejek, Jędrzejek, Jędrusiewicz, Jędrzejak, Jędrasiewicz
  • Józef – Jóźwiak, Jóźwik, Juzwiak, Józefacki
  • Karol – Karolczak
  • Kazimierz – Kazimierczak
  • Klemens – Klimek, Klimkowski, Klim, Klimecki
  • Krzysztof – Krzysztof
  • Krystian – Krystian
  • Leszek – Leszek, Lesiewicz
  • Lucjan – Lucjan
  • Łukasz – Łukasik, Łukasiak, Łuka
  • Maciej – Maćkiewicz
  • Marcin – Marciniak,
  • Marek – Marek, Markiewicz, Markowicz, Marczak, Marczewski, Markowski
  • Michał – Michałek, Michałowski, Michalski, Michalczak, Michalewski, Michalik
  • Mikołaj – Mikołajczyk, Mikołajczak
  • Mirosław – Mirosław
  • Paweł – Pawlak, Pawłowski, Pawelec
  • Piotr – Pietrak, Piotrowski, Pietraszewski, Pietrusiewicz, Pietrzykowski, Pietrasik, Pietruszewski
  • Salamon – Salomon
  • Stanisław – Staniak, Stańczyk, Stachyra, Staszyński, Stanikowski, Stasiak, Stankiewicz, Stachowiak, Stanisławek
  • Stefan – Stefański, Stefanczak, Stefankiewicz, Stefaniak
  • Szczepan – Szczepaniak, Szczepański
  • Szymon – Szymon, Szymański, Szymanek, Szymczyk, Szymanowski
  • Teodor – Teodorowicz
  • Tomasz – Tomaszewski, Tomasiak, Tomczyk, Tomecki, Tomaszowski, Tomasik
  • Witold – Witecki
  • Wojciech (Woyciech) – Wojcik, Woycik, Wójcik, Woch, Woś, Wojciechowski, Wojtysiak, Wojcieszek, Wójtowicz

Poniżej lista urodzonych w Bogucinie w roku 1815 według danych XIX – wiecznego USC Garbów.

Lp Nazwisko i imię ojca
lub zgłaszającego
Imię i nazwisko rodowe matki Imię dziecka
1 Bajak Michał Franciszka z Dzięgielów Wojciech
2 Banacha Błażej Maryanna z Wóycików Łukasz
3 Buczek Łukasz Petronela z Tkaczyków Antoni
4 Dawidowicz Łaybus Syma z Zelmanowiczów Jankiel Werszek
5 Lewkowicz Josef Teyga z Bortkiewiczów Ztycyk
6 Nakonieczny Łukasz Krystyna z Drozdów Mateusz
7 Rzyczyńska Małgorzata Katarzyna z Rzyczyńskich Wojciech
8 Wóycik Łukasz Zofia z Bieleckich Maryanna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Podaj wynik działania * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.